سابقه و هدف: دانه گرده یا گامتوفیت نر، یک ساختار میکروسکوپی است که مراحل نموی خود را در بساک پرچم کامل می‌کند و نقش مهمی در چرخه تولیدمثلی گیاهان عالی ایفا می‌کند. از اینرو تعداد زیادی از مطالعات بر روی نمو دانه گرده متمرکز شده‌اند. گونه خارخسک گیاهی یکساله از خانواده اسپند است که بومی نواحی گرمسیری و معتدل گرم در جنوب اروپا و آسیا، سراسر آفریقا و استرالیا می‌باشد. هدف از این پژوهش بررسی سیتولوژیکی تکوین بساک و دانه گرده در خارخسک می‌باشد.
مواد و روش‌ها: جوانه‌ها و گل‌های خارخسک در مراحل مختلف نمو بساک جمع‌آوری و بلافاصله در فیکساتور مناسب تثبیت شدند. نمو بساک و دانه گرده پس از رنگ‌آمیزی متعارف، با استفاده از میکروسکوپ نوری و انعکاسی مورد مطالعه قرار گرفت.
یافته‌ها: بر اساس نتایج بدست آمده بساک متشکل از چهار کیسه گرده است و نمو دیواره آن از نوع اولیه می‌باشد که شامل یک لایه اپیدرمی، یک لایه آندوتسیومی، دو لایه میانی و تپتوم می‌باشد. تپتوم از نوع ترشحی است و سلول‌های تپتومی تک هسته‌ای می‌باشند و در یک لایه قرار می‌گیرند. میوز سلول‌های مادر میکروسپور از نوع همزمان و تتراد میکروسپورها از نوع تتراهیدرال می‌باشد. دانه‌های گرده کروی شکل و دارای منافذ متعدد در تمام سطح خود می‌باشند و در مرحله سه‌سلولی از بساک آزاد می‌شوند.
نتیجه‌گیری: نتایج به دست آمده اطلاعات بیشتری در مورد تکوین بساک و دانه گرده در خانواده اسپند ارائه می‌دهد.